تاثیر سویه های مختلف باکتری از مناطق مختلف جهان

مقدمه:

امروزه سویا به عنوان یک محصول استراتژیک نه تنها پاسخگوی مصارف غذایی متنوع و متعدد می باشد، بلکه مصارف صنعتی فراوان نیز یافته است. این گیاه از لحاظ تولید پس از گندم و ذرت در رده سوم و از نظر ارزش غذایی پس از ذرت در رده دوم قرار دارد. سویا علاوه بر تامین روغن و پروتئین نقش عمده ای در تثبیت بیولوژیکی ازت داشته و بر حاصلخیزی خاک می افزاید. از شاخه و برگ این گیاه نیز جهت تعلیف دام استفاده می شود(2). بدلیل وابسته بودن کشورمان به مواد روغنی و پروتئینی، تولید سویا از ضروریات مسلم بوده و اتفاق نظر موجود جهت توسعه این گیاه ایجاب می کند تا برای یافتن اطلاعات لازم و روشهای صحیح کشت و ترویج آن تحقیقات ضروری صورت گیرد. در حال حاضر توجه جهانی به امر کشاورزی پایدار و بکارگیری علوم و فنون جدید در مزارع برای به حداقل رساندن خسارت به منابع و حداکثر بهره برداری از آن مطرح است. در این حال مصرف باکتری در کشت سویا به جای کود ازته (یکی از عوامل آلوده گننده محیط زیست) نیز بر اهمیت آن می افزاید (3).

 

مواد و روش ها:

آزمایش در مزرعه­، اوایل بهار 1380  بصورت کرتهای خرد شده و در قالب بلوکهای کامل تصادفی با چهار تکرار در ساری اجرا شد و قبل از هر گونه عملیاتی برای کاشت از خاک مزرعه نمونه برداری شد و تست خاک از لحاظ دارا بودن باکتری تلقیح کننده سویا انجام گرفت. طول کرتهای فرعی 8 متر با 1 متر فاصله بین آنها بود. فاصله بین ردیفهای کاشت ( 6-5 ردیف) بین 60-50 سانتی متر و تراکم بذر بصورت عرف محل بود. با حذف یک متر از بالأ و یک متر از پایین هر کرت فرعی و یک متر نیز برای نمونه گیری میان فصل ( از سه ردیف میانی ) حداقل 5 متر برای برآورد عملکرد باقی گذاشته شد.ارقام سویا و سویه های باکتری مورد نظر در آزمایش: سویه های باکتری:1- هلی نیترو  2-سویار 3- خاک وآب 4-های استیک ارقام سویا: 1- هیل، 2- سحر  3- J/K  4- B\P. تیمار شاهد در این آزمایش کاشت بذور بدون تلقیح با باکتری بود.در زمان رسیدگی محصول میزان عملکرد، وزن خشک گیاه، تعداد گره و وزن خشک گره مورد ارزیابی قرار گرفت.

 

نتایج و بحث:

 

تعداد گره:

در این آزمایش سویه های مختلف باکتری دارای تفاوت معنی داری ((P = 0.05 از لحاظ تعداد گره بودنند، که در این میان سویه های آب و خاک و سویار بیشترین تعداد گره را در گیاه به وجود آوردند (جدول 1). به نظر سوبا رائو اختلاف ژنتیکی و توان رقابتی بالا بعضی از سویه ها و سازگاری بهتر در ریزوسفر گیاهی باعث برتری آنها می شود (8). ارقام نیز از لحاظ صفت یاد شده متفاوت بودند، به طوری که رقم J/K به میزان بیشتری گره زائی نمود (جدول 2). در آزمایشی که دانشیان (1374) انجام داد رقم ویلیامز به دلیل دارا بودن طول دوره بیشتر از گره زائی بیشتری برخوردار بود (1).

در مطالعه اثرات متقابل سویه های باکتری و رقم سویا نیز اختلاف معنی داری مشاهده شد، که ترکیب رقم J/K و سویه خاک و آب تعداد گره بیشتری تولید نمودند (جدول 3). هانگریا و بوهر (2000) نیز در مطالعه بروی ارقام سویا و سه سویه باکتری ریزوبیوم به اثر متقابل معنی دار رقم و باکتری اشاره نمود. نتایج نشان می دهد که کاربرد باکتری اثر معنی داری برگره زائی در ارقام سویا دارد (5).

 

وزن خشک گره:

وزن خشک گره برخلاف تعداد گره تنها تحت تاثیر رقم سویا قرار گرفت و باکتری های مختلف با هم تفاوت معنی داری((P = 0.05 را در وزن خشک گره نشان ندادند (جدول 1 و 2). رقم سحر وزن خشک بیشتری را با اختلاف معنی داری به خود اختصاص داد. در مطالعه اثر متقابل تنها رقم J/K با سویه های مختلف تفاوت معنی داری را در وزن خشک گره نشان داد (جدول 3).

بیلی در سال 1988 در طی آزمایش اثر سویه های مختلف برادی ریزوبیوم جاپونیکوم را بر وزن خشک گره ارقام سویا، معنی دار گزارش کرد. در طی آزمایش وی بیشترین وزن خشک گره متعلق به رقم Maple Arrow به میزان 5/0 گرم در گیاه در مرحله اتمام غلاف بندی بود (4).

 

وزن خشک گیاه:

وزن خشک گیاه تنها در ارقام سویا با هم اختلاف معنی داری ((P = 0.05 داشتند و سویه های باکتری اثر معنی داری روی آن نداشتند (جدول 1 و 2). در این میان رقم J/K بیشترین وزن خشک را در این ارقام به خود اختصاص داد. در اثر متقابل رقم و باکتری ترکیب رقم J/K با سویه آب و خاک بیشترین وزن خشک را باعث شدند (جدول 3).

نتایج کار مانجاناتا و لوینچان موید وجود اختلاف معنی دار بین ارقام و سویه های باکتری است، این تحقیق در سال 1992 روی ارقام مختلف سویا و سویه های مختلف ریزوبیوم فردی صورت پذیرفت و بر طبق نتایج بیشترین میزان وزن خشک کل گیاهی به میزان 3/1 گرم گره در گیاه در سویه VSDA110 و رقم ویلیامز بدست آمد (7).

 

عملکرد:

عملکرد توسط سویه های مختلف باکتری و ارقام سویا تحت تاثیر قرار گرفت (جدول 1 و 2). در بین سویه های مختلف، سویه های استیک بیشترین عملکرد را باعث شد. در بین ارقام، رقم J/K موجب تولید بیشترین عملکرد گردید. هانگریاو بوهرر (2000) در خصوص مقادیر تثبیت ازت و عملکرد ارقام سویا تحت سویه های مختلف برادی ریزوبیوم جاپونیکوم و برادی ریزوبیوم الکانی اختلاف معنی داری در عملکرد ارقام سویا گزارش کردند (5). کانی و گرابا (1992) در تحقیق بروی ژنوتیپهای مختلف سویا گزارش نمودند که تفاوت معنی داری در عملکرد و طول مدت رسیدگی و ارتباط این دو با همدیگر در گروههای مختلف رسیدگی وجود دارد (6).

 اثر متقابل بین رقم و سویه باکتری نیز معنی دار ((P = 0.05 شد که رقم سحر و باکتری های استیک بیشترین عملکرد را در پی داشت (جدول 3). در تحقیق انجام شده توسط زنگی و مکنزی (1992) در تحقیق بروی دو رقم سویا تلقیح شده با سویه های مختلف برادی ریزوبیوم جاپونیکوم به اختلاف معنی داری بین ترکیبات اشاره نمودند که در این خصوص رقم آپاچی در ترکیب با برادی ریزوبیوم جاپونیکوم توانست بیشترین عملکرد (3879 کیلوگرم در هکتار) را بوجود آورد (9)

 

جدول1. مقایسه میانگین اثر سویه های مختلف باکتری بر صفات مورد مطالعه

 

شاهد

هلی نیترو

سویار

خاک و آب

های استیک

عملکرد (kg/ha)

4348 b

4309 b

4241 b

4378.5 b

4913.2 a

وزن خشک گیاه (g/plant)

23.69 a

25.17 a

25.41 a

26.3 a

25.7 a

تعداد گره  (no/plant)

0 c

8.25 ab

7.68 b

10.8 a

11.88 a

/ 0 نظر / 38 بازدید